کهن دیار

قاسم خوش سیما

" نماز میت یا نماز مرده، نمازی است که در دین اسلام برای مرده می‌خوانند. این نماز یکی از کارهای دینی است و همانند دیگر ادایان یک نوع تشریفات برای مرده‌است.وقتی مسلمانی هر چند کودک، از دنیا می‌رود، پس از غسل دادن وکفن کردن، باید بر پیکر او نماز خواند. گرچه نام «نماز میت»بر آن گفته شده، ولی در واقع دعایی بیش نیست، زیرا رکوع و سجود و تشهد وسلام ندارد و وضو و غسل و تیمم داشتن شرط نیست و پاک بودن بدن نمازگزار هم لازم نمی‌باشد. اگر چه بهتر است شرایط نماز را داشته باشد.این مراسم، بهتر است که به صورت جماعت انجام شود.خواندن نماز بر جنازه مسلمان،«واجب کفایی»است. یعنی بر همه مسلمین واجب است و اگر فرد یا افرادی بخوانند، از دیگران ساقط است.این نماز، خواستن رحمت و مغفرت برای مرده‌است. از این رو بهتراست که دوستان و بستگان و مؤمنین را خبر کند تا حضور یافته و بر اونماز بگزارند. این نماز، هم سبب رحمت بر میت است و هم موجب اجربرای نمازگزاران می‌شود.معمولاً در خواندن این نماز، دعاها و جملات خاصی به صورت مستحب خوانده می‌شود. اما اندازه واجب آن، که دانستنش برای هرمسلمان ضروری است به اینصورت است:نماز میت پنج تکبیر دارد.

پس از اطلاعات فوق بحث اصلی مقاله اینست که اکنون روزگاریست که برای دریافت مجوز جهت برپایی یک کارگاه لحافدوزی باید هفت خوان رستم را طی نمائیم. مغزمان را تا سقف سرامیک کنیم، محل کار مجهز به کپسول آتش نشانی باشد،کارکنان لباس کار مناسب پوشیده باشند و مهمتر از همه اینکه کسی مجوز انجام فعالیت را میگیرد که لزوما در کلاسهای آموزشی مانند آموزش مفاهیم بهداشتی را طی نموده و حتی از طرف صنف مربوطه آموزش اصول مهارتهای نوین رسته خود را نیز سپری نموده و در بعضی از اصناف تخصصی تر، قطعا کلاسهای باز آموزی نیز برای شاغلین خود در نظر خواهند گرفت.

حال سوال اینجاست که چه کسانی برای انجام اموری مانند تلقین مردگان و قرائت نماز بر اموات در گورستان " آقا مهدی آقا " و دیگر گورستانهای زادگاهم مشغول انجام واجبات هستند.قطعا این گرامیان از دو دسته بیشتر نیستند ،دسته اول روحانیون رسمی کشور که در حوزه های علمیه  تعلیمات لازم را برای انجام هر فریضه دینی دیده اند و مشکلی با صحت و سقم اطلاعات آنها وجود ندارد و دسته دوم کسانی هستند که صحت و سقم اطلاعات دینی و اجرای فرائضی مانند تلقین و نماز میت توسط آنها برای دیگر مسلمین همواره در هاله ای از ابهام وجود دارد.

کنکاش و دقت در نحوه قرائت نماز توسط این گروه که گاها اطلاعات مذهبی مناسبی ندارند نشان می دهد که گروهی از این عزیزان حتی در ادای واژه های عربی و مطابقت آن با مذکر و مونث بودن میت دارای اشکال هستند و چنانچه پیش نماز چنین اشتباهات ساده اما فاحشی را مرتکب شود تکلیف پس نمازمشخص است.

مهمترین بخش موضوع این است که متولی قانونی این افراد چه کسی است که به مجرد شنیدن مرگ انسانی به گورستان گسیل می شوند و خود را کسی معرفی میکنند که می تواند بر مرده نماز بخواند.فریضه ای که متوفی برای آخرین وداع با دنیا رهسپار دیار باقی می شود و لازمست مراسمات مذهبی ـ مانند دیگر ادیان ـ در بالاترین سطح خود و توسط بهترین ها انجام گردد تا آخرین لحظات و آخرین وداع یک انسان با شکوه و دقت هرچه تمامتر انجام پذیرد.

اداره ارشاد اسلامی،اداره تبلیغات اسلامی،اداره حج و زیارت،شهرداری ها ،اداره آرد و نان،اداره شیشه و سنگ،اداره بازرگانی و یا کدام بخش دیگر متولی نظارت علمی و عملی این قضیه است مشخص نیست.جای تعجب دارد چطور واجب کفایی مذکور این چنینی توسط عده ای انجام می شود که لحظه ای آموزش را در این ارتباط طی نکرده اند و پرسش در ارتباط با کلاسهای باز آموزی قطعا جای خود را خواهد داشت.جالب است این عزیزان بدون هیچ مدرک شناسایی و هویت اجتماعی گاها این موضوع مهم را به حد تمسخر دیگران نزول داده و به گرفتن چند هزار تومان حق الزحمه بسنده کرده اند که عملکرد دستگاههای نظارتی اجتماعی مرتبط ، بسیار نا امید کننده است.قطعا شایسته آنست تصمیم گیران شهر بنشینند و اول صاحب و متولی امر را مشخص نموده و آنرا از بی صاحبی و احیانا پر صاحبی خارج کنند.سزاوار است نخست تشخیص داده شود آیا کسی جز روحانیون رسمی می تواند به انجام چنین پیش آهنگ هایی بپردازد و چنانچه جواب مثبت است با گردآوری این خوبان در کلاسهای نو آموزی و باز آموزی، برای آنها مدارک هویتی صادر گردد تا مانند دیگر اصناف اجتماعی سر و سامانی بگیرند و توصیه های مهم مذهب آسمانی مان، چنین سبک شمرده نشود و ذهن کودکان و جوانان دین را به چالش های اعتقادی سوق ندهد و مهمتر اینکه خوراک تبلیغاتی فضاهای خاص اجتماعی و ماهواره ای را فراهم نکنیم.