جوش‌شیرین با فرمول شیمیایی 3‏NaHSO‏، یک افزودنی شیمیایی است که در فرمولاسیون ساخت فرآورده‌های شیمیایی از قبیل پاک‌کننده‌ها، پودر پخت و صنایع آبکاری فلزات در مقادیر مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی سال‌هاست که این افزودنی شیمیایی بسیار مورد توجه نانوایان قرار گرفته و برخی از آنان به دلیل ناآگاهی جوش‌شیرین را جایگزین خمیرمایه کرده‌‌اند.مصرف توام جوش‌شیرین و خمیرمایه که بعضی نانواها به آن اقدام می‌کنند، عملاً موجب اتلاف هزینه، تیرگی رنگ مغز و مزه غیر طبیعی نان می‌شود و نان بوی نامطبوعی میگیرد.

مصرف اين ماده اثرات زيان بار فراواني به دنبال دارد ،از جمله اينكه :

- جوش شيرين با اختلال در جذب آهن موجب كم خوني ميشود.

- جوش شيرين به تنهايي يك ماده قليايي است و موجب بالا رفتن pH محيط دستگاه گوارش شده و هضم و جذب را با مشكل مواجه مي سازد و در اصل بخش عمده اي از اثرات منفي اين ماده مربوط به اين پديده است.

- جوش شيرين با كلسيم به صورت كمپلكس غير محلول در آمده و اين ماده را از حالت قابل جذب خارج مي كند و در نتيجه موجب پوكي استخوان مي شود.

- جوش شيرين داراي مقدار زيادي يون سديم است كه در بيماري هاي قلبي و عروقي موجب تشديد اين بيماريها مي شود.

- جوش شيرين جذب ويتامينها را با مشكل مواجه مي سازد.

به همين جهت در بسياري از كشورهاي دنيا با به اثبات رسيدن اثرات منفي اين ماده ، مصرف آن بتدريج محدود و گاه ممنوع گرديده است و جايگزين مناسب آن معرفي شده است که جايگزين هاي جوش شيرين بسته به مورد مصرف متفاوت هستند.

در مورد علل استفاده از این ماده صنعتی نیز میتوان به ‏صرفه‌جویی در وقت،‏رشد جمعیت، کاهش هزینه‌ها و کنترل نرخ نان، ارزانی و سهولت استفاده و پوشاندن عیوب نان اشاره نمود.

اما در کنار اطلاعات فوق بحث اینجاست که استفاده افراطی از جوش شیرین سبب ایجاد اختلالات شدید گوارشی در بدن انسان می شود.اختلالات گوارشی از غذایی که اولین و مهمترین قوت مردم کشورمان است و بازخورد عدم توجه به این مقوله را می توانیم در بیمارستانها و کلینک های گوارش کشورمان به عینه تماشا نمائیم.

عدم توجه وافی دستگاههای تاثیر گذار بر این مشکل ـ مانند بسیاری از دیگربخش ها ـ اصل مهم پیشگیری مقدم بردرمان را زیر سوال خواهد برد.در حقیقت در هیچ کجای سازمانهای اجتماعی و خصوصا سازمانهای نظارتی بهداشتی کشور،رسیدگی براین معظل دارای عمق حقیقی خود نیست.راهکار مرسوم سازمانهای نظارتی بهداشتی در برخورد با متخلفین، بسنده نمودن به چند هزار تومان جریمه نقدی یا اندکی مرخصی به نانواست که دردی از مصرف کنندگان این محصول درمان نخواهد کرد.

در مقابل روی دیگری نانواهایی هستند که حرف های خاص خودشان را دارند و عقیده دارند چنانچه کسانی از نقطه نظر علمی جوش، جوش شیرین را می زنند جای این داد و بیدادها جایگزینی برای این ماده خطرناک صنعتی معرفی نمایند.بنا بر حرف دل آنها هجوم مشتریان زیاد در صفهای نانوایی و هزینه بالای تولید و پوشاندن عیوب آرد مصرفی از جمله دلایل مهم گرایش آنها به چنین تخلفی است و شواهد نشان می دهد جریمه چند هزار تومانی و بستن خباز خانه دردی از مردم دوا نخواهد کرد بلکه لازمست دانشگاههای تخصصی با وارد شدن به این بحث بسیار مهم راهکارهای مناسبی برای این معضل ملی پیدا نمایند. شاید باید پارافراتر بگذاریم و بگویم هنوز جامعه دانشگاهی ما نیز به عوارض جوش شیرین از حیث خطرات فردی و ایجاد بار اضافه هزینه ای بر دوش سازمان سلامت کشور کاملا ایمان ندارند و سوال مهمتر اینکه آیا سیاست گذاران کلان خانواده بزرگ سلامت به قانون مقدم بودن پیشگیری بر درمان اعتقاد قلبی دارند یا آنکه تنها راهکارشان جریمه نانوای بیزبانی است که کسی گوش شنوا برای شنیدن حرفهایش را ندارد.

 

دیشب صدای کوره از خبازی نــیامـد

شاید که جوش شیرین شاطر خورده باشد

خونش به تیـغ پ هاش یارب حلال بادا

مرگی اگر سدیم ش ایجاد کرده باشــد

از آه درد نــاکـی سـازم مخمرش را

 وقتی اسید و قلیا مخلوط کرده باشـد


نانوا ها خود نیز مصرف کنندگان همین نانها هستند و بی شک با وجدانی که از این صنف شریف و زحمتکش سراغ داریم چنانچه بستر تولید سلامت تر برای آنها فراهم باشد از موازین آن پیروی خواهند کرد.شاید وقت آن رسیده باشد که سازمان سلامت،سازمان غله کشور و حتی سازمانهای بیمه گر کمی به فکر فرو روند و همه کاسه کوزه ها را بر سر آن نانوایی خرد نکنند که تریبونی برای دفاع از خود ندارند و ایمان داشته باشیم دیگر بخش ها نیز در این گاه بسیار مهم دارای کم کاریهای قابل تاملی هستند.