کهن دیار

در و دیوار خانه ها از روزگارشان می گویند(78)

قاسم خوش سیما

تاکنون به در ودیوار خانه های مختلفی که وارد شده اید توجه کرده اید؟خانه های مختلف با معماریهای متفاوت و باتوجه به دورانی که ساخته شده اند حرف می زنند ودرد دل می کنند.نقطه نقطه از هر خانه ای حرف می زند وازگذشته وحال خود درد دلها دارند.بررسی حال و روز خانه ها می تواند خیلی از زوایای شخصیتی ساکنان آن خانه،موقعیت فرهنگی آن شهر و کشور وهزاران داستان دیگر را برملا وآشکار نماید.بررسی خانه های مختلف مانند دیگر پارامترهای موجود در یک جامعه می تواند با آدمی حرف بزند وهر کس به فراخور حالش از این کنکاشهای جامعه شناسی، بهره برداری نماید.

در خانه هایی که اصطلاحا قدیمی وکلنگی نامیده میشوند در و دیوار حرفهایی می زنند که شنیدن آن نسبت به در ودیوار منازل جدید جالب وشنیدنی است.خانه های قدیم دارای حیاط هستند اما آپارتمانهای امروزی از حیاط وگل وگیاه آن محرومند وعلت آنست که در قدیم با کمتر بودن جمعیت،زمین مسکونی برای ساختن خانه های ویلایی کافی بود وازدیاد جمعیت یعنی ساختن قفسی بنام آپارتمان برای آدمهایی که در این عصر زندگی می کنند.با وجود آنکه خانه های قدیم دارای حیاط بودند اما جای مشخصی بنام پارکینگ خودرو برای آنها تعریف نشده بود که نشان می دهد در سالیان قبل سرقت خودرو به شکل وشمایل جدید باب نبوده است.در خانه های قدیم سرویس بهداشتی و حمام در حیاط ساخته می شد و امروزه ایندو به داخل خانه راه پیدا کرده اند که نشان می دهد علاوه بر کمتر شدن سهم انسان از زمین ،مردم تنبل تر هم شده اند.در خانه های قدیم درب ورودی منازل اکثرا دو لنگه بودند وامروزه تک لنگه شده اند که از دلایل آن میتواند این باشد که در گذشته فضای پوشش وحجاب خانواده ها نسبت به اکنون بهتر بوده است.باز شدن دولنگه درب ورودی می توانست قسمت بزرگی از نشیمن خانه را برای کسانی که در حیاط یا ایوان خانه بودند نشان دهد که درب های تک لنگه با زاویه دادن، میدان دید را محدود تر می نمایند.در خانه های قدیم آشپزخانه ها کلوز وبسته بودند اما امروزه اوپن وباز هستند که از عمده دلایل آن می تواند این باشد که مطبخ های قدیم چیز خاصی برای نمایاندن به مهمانان ودوست ودشمن نداشتند.وسایل موجود در مطبخ های قدیم عبارت بودند از چراغی والور وفیتیله ای جایی برای برنج ونخود ولوبیا وجای نان ووسایلی از این دست ،اما امروزه وسایل موجود در آشپزخانه ها علاوه بر لوکس بودن دارای قیمت های بالایی هستند که صاحب خانه تمایل دارد آنرا به رخ مراجعه کنندگان به خانه بکشد.وسایلی مانند انواع واقسام کابینتها،اجاق گازهای رومیزی،انواع ساید بای سایدها،سینکهای مد روز وچیزهایی از این دست که ناچارا مردم را در سرتاسر دنیا به این فکر واداشت که دیوارها را بردارد وآشپزخانه برای بازدید عموم باز باشد.آشپزخانه ها حرفهای زیادی دارند،قدیمی ها با آن فضای بسته نشان می دهند که فاصله زن خانواده به عنوان کاربر اصلی آشپزخانه با دیگر افراد خانه ومیهمانان بیشتر از امروز بوده است.خانه های قدیمی دارای اتاقهای خواب بیشتری نسبت به امروزیها بوده اند که خبر از چند مطلب مانند زندگی خانواده با فرزندان متاهل می دهد .از دیگر برداشتهایی که ممکن است از خانه های قدیم واتاق خوابهای زیادش شود اینست که شاید در سالیان گذشته مردم پس از میهمانی های شبانه در منزل میزبان می خوابیدند اما امروزه چنین چیزی تقریبا منسوخ شده است.در خانه های قدیم کشور ما همگی بر روی زمین می نشستند وبر پشتی تکیه می دادند اما امروز مبل و راحتی وارد خانه ها شده است که نشان از وارد شدن فرهنگ دیگر کشورها در زندگی مردم ماست.سایر تفاوتهای خانه های جدید وقدیم مانند نوع پوشش کف خانه،نوع پهن کردن فرشها،وسایل گرم وخنک کننده،انباریها،زیر زمین ها،دکوراسیون،ارتفاع نصب تابلوها،تلوزیونها ودیگر موارد جای بحث های فراوان دارد که در وقت این مقاله محدود نمی گنجد اما مهمتر آنست که وارد شدن در هر خانه ای چه جدید وچه قدیم حرفهایی از ساکنان آن خانه می زند که برای شناختن درون آدمهای ساکن در آنجا کمک شایانی خواهد نمود .

با وارد شدن به هر خانه ای دیوارهای خانه را نگاه کنید اگر چاله چوله ها وچرک وکثیفی آن بیشتر از حد طبیعی بود بدانید که با آدمهای خوش سلیقه ای طرف حساب نیستید.به اطراف کلید برق دستشویهایشان به دقت نگاه کنید اگر کثیف  وسیاه بود بدانید ساکنان خانه در دستشویی از دستمال توالت استفاده نمی کنند وممکن است بهداشت فردی و بهداشت خانوادگی شان مورد داشته باشد.به کاردهای میوه خوری شان خوب دقت کنید اگر در محل اتصال تیغه کارد به دسته ،کثیفی مشاهده کردید به تمیز بودن آشپزخانه وغذایی که قرار است بخورید شک کنید.اگر تابلوهای خانه با ارتفاع بالاتر از حد معمول نصب شده بود بدانید مردها در این خانه تصمیم اول وآخر را می گیرند وبالعکس.اگر با لیوان واستکان بزرگ برایتان چای آوردند بدانید که وقت آزاد این خانواده زیاد است واگر انواع میوه ها از چند قلم بیشتر شد بدانید که با آدمهای اقتصادی طرف حساب نیستید و روی شراکت با آنها زیاد حساب باز نکنید وهزار مسئله دیگر که از آنها می توان کتابها نوشت.در پایان اینکه جدید یا قدیم بودن خانه ها و وسایل موجود در آن ملاک مهمی برای شایسته بودن ساکنان آن خانه نیست اما تمیز و منظم بودن خانه برای شناختن پاکیزگی درون آدمها ملاک است وهیچ شکی در آن نیست ودوما اینکه نوشته فوق نظرات کاملا شخصی اینجانب است وقصد تعمیم آن به کل جامعه را ندارم.لذت خانه به بزرگی ومجهز بودن آن نیست،بلکه لذت آنست که در خانه نظم،پاکیزگی وعشق به وفور پیدا شود.